Surfen en kitesurfen in Nederland: zo begin je aan de Noordzee

Bij surfen denk je al snel aan palmbomen, warm water en lange, rollende golven. Toch wordt er langs de hele Nederlandse kust gesurft, van Zeeland tot de Waddeneilanden, en dat het hele jaar door. De golven zijn kleiner en rommeliger dan aan de oceaan en het water is koud. Maar juist daardoor is de Noordzee een goede leerschool. Wie hier de basis onder de knie krijgt, staat op vakantie ook sneller op een plank.

In dit artikel lees je wat golfsurfen en kitesurfen van je vragen, hoe je begint en waar je op moet letten.

Wat je kunt verwachten van de Noordzee

Golven en wind

De golven aan de Nederlandse kust ontstaan vooral door wind op de Noordzee zelf. Ze zijn daardoor meestal korter en onrustiger dan oceaangolven, en er zijn ook genoeg dagen waarop de zee vrijwel vlak is. Het beste surfweer valt vaak in de herfst en winter, als er meer stormen over de Noordzee trekken. In de zomer is het vaker rustig, wat voor beginners overigens helemaal niet erg is.

De windrichting maakt veel verschil. Waait de wind van zee naar het land (aanlandig), dan worden de golven rommelig. Waait hij juist van het land af (aflandig), dan worden ze gladder en mooier. Surfers houden daarom zowel de golf- als de windverwachting in de gaten. Let wel op: bij harde aflandige wind drijf je makkelijker van de kant af.

Er wordt op veel plekken langs de kust gesurft. Scheveningen is een van de bekendste surfplekken van het land, maar ook bij andere badplaatsen in Noord- en Zuid-Holland, in Zeeland en op de Waddeneilanden vind je surfscholen. Pieren en havenhoofden zorgen soms voor betere golven, maar langs die harde constructies staat ook vaak sterke stroming.

Water en wetsuit

De Noordzee is koud. In de winter is het water maar een paar graden, en ook in de zomer wordt het zelden echt warm. Een wetsuit heb je dus altijd nodig. Wetsuits worden aangeduid met de dikte van het neopreen, bijvoorbeeld 3/2 of 5/4. Het eerste getal is de dikte in millimeters op je romp, het tweede op je armen en benen.

Grofweg geldt:

• In de zomer volstaat vaak een 3/2.
• In het voor- en najaar kies je iets dikkers, zoals een 4/3.
• In de winter surf je met een 5/4 of dikker, plus neopreen schoentjes, handschoenen en een kap.

Bij lessen en verhuur zit een wetsuit vrijwel altijd inbegrepen. Voor je eerste keren hoef je er dus geen te kopen.

Golfsurfen: zo begin je

Neem les

Je kunt in je eentje een plank huren en het proberen, maar een paar lessen besparen je veel frustratie. Een surfleraar kiest een veilige plek en het juiste moment, leert je hoe je op de plank ligt en peddelt, en vooral hoe je opstaat: de pop-up, waarbij je in één beweging van liggen naar staan gaat. Ook leer je de belangrijkste veiligheids- en voorrangsregels.

Beginners leren op een softtop: een grote, brede plank met een zachte bovenkant. Die drijft goed, is stabiel en doet minder pijn als je hem tegen je aan krijgt. In het begin surf je vooral in het witte water, de schuimgolven die al gebroken zijn, niet ver van de kant. Pas later peddel je verder naar buiten om ongebroken golven te pakken.

De eerste weken

1. Liggen en peddelen, zonder van de plank te rollen.
2. Een schuimgolf pakken en liggend meeglijden.
3. Opstaan en blijven staan.
4. Sturen en je plank onder controle houden.
5. Door de branding naar buiten komen.

Hoe snel dat gaat, verschilt sterk per persoon en per dag. Reken erop dat je een flink aantal sessies nodig hebt voordat je regelmatig blijft staan. Surfen vraagt veel van je schouders en armen, want het grootste deel van de tijd ben je aan het peddelen.

Omgangsregels in het water

Op de plek waar surfers op golven wachten, de line-up, gelden ongeschreven regels die overal ter wereld ongeveer hetzelfde zijn:

• De surfer die het dichtst bij het brekende deel van de golf zit, heeft voorrang.
• Ga niet op een golf waar al iemand op surft.
• Peddel om de andere surfers heen als je naar buiten gaat, niet dwars door hun lijn.
• Laat je plank nooit zomaar los als er iemand achter je zit.

Kitesurfen: de wind als motor

Bij kitesurfen sta je op een kleiner board en trekt een grote vlieger, de kite, je over het water. Je zit met een trapeze aan de kite vast en stuurt met een bar. Nederland is een winderig land, en kitesurfen kan niet alleen aan zee maar ook op grote binnenwateren.

Een kite heeft veel kracht. Wie zonder les begint, loopt een reëel risico om meegesleurd te worden of anderen te raken. Les nemen is hier dus eigenlijk een vereiste. Een beginnerscursus bestaat meestal uit meerdere lessen. Je leert eerst op het strand vliegeren met een kleine kite, daarna laat je je in het water voorttrekken en pas aan het eind sta je op het board.

Een paar aandachtspunten:

• Kitesurfen mag lang niet overal. Op veel stranden is het alleen toegestaan in aangewezen zones, en in het badseizoen gelden vaak extra beperkingen.
• Kite nooit bij aflandige wind. Gaat er iets mis, dan drijf je de zee op.
• De uitrusting is duur. Nieuw kosten een kite, bar, board en trapeze samen al snel meer dan duizend euro. Tweedehands is goedkoper, maar laat je dan goed adviseren.

Veilig surfen

De zee is onvoorspelbaarder dan een meer of zwembad. Een paar dingen om altijd in je achterhoofd te houden:

• Muien. Dit zijn sterke stromingen die van het strand af de zee in lopen. Je herkent ze soms aan een rustigere, donkerdere strook water tussen de brekende golven. Kom je in een mui terecht, peddel of zwem dan niet recht tegen de stroming in, maar evenwijdig aan het strand tot je eruit bent.
• Blijf bij je plank. Je leash verbindt je met je plank, en die blijft drijven. Laat hem bij problemen niet los.
• Ga niet alleen. Zeker als beginner surf je bij voorkeur samen, of in de buurt van een surfschool of bewaakte post.
• Let op de vlaggen en aanwijzingen van de reddingsbrigade. Op drukke stranden zijn zwemmers en surfers vaak van elkaar gescheiden.
• Onderschat de kou niet. Koud water put je sneller uit dan je denkt. Ga op tijd uit het water.

Goed kunnen zwemmen is een vereiste, en surfscholen vragen daar meestal ook naar. Hoe dat zit bij andere watersporten, lees je in zeilen, kanoën en suppen.

Wat kost het?

Prijzen hangen af van de aanbieder, het seizoen en de duur van een les of cursus. Veel surfscholen hebben ook kaarten voor meerdere lessen of een abonnement. Een tweedehands wetsuit of plank kan flink schelen, zolang het neopreen niet gescheurd is en de plank geen beschadigingen heeft waar water in kan lopen.

Het hele jaar door

Wie eenmaal de smaak te pakken heeft, surft vaak ook in de winter. Met een goed wetsuit, schoentjes, handschoenen en een kap is dat goed te doen, al vraagt het wat doorzettingsvermogen om je in de kou om te kleden. Algemene tips over sporten in de kou lees je in buiten sporten in de winter. Op zonnige zomerdagen is het juist zaak om niet te verbranden: een lycra shirt en waterbestendige zonnebrandcrème helpen. Meer daarover in sporten bij warm weer.

Op dagen zonder golven kun je je balans op het droge trainen. Veel surfers skaten in de tussentijd, omdat de bewegingen op elkaar lijken. Lees daarover meer in skateboarden leren.

Verder zoeken

Surfscholen en kitescholen vind je op de pagina surfen. Woon je in of rond Den Haag, kijk dan ook bij surfen in Den Haag. Op de kaart zie je wat er langs de kust bij jou in de buurt zit.

Wil je liever eerst op rustig water oefenen? Dan is suppen op een meer of plas een laagdrempelig begin.