In this article
Weinig sporten zijn zo verbonden met Nederland als schaatsen. Toch staat lang niet iedereen stevig op het ijs. Misschien heb je het als kind een paar keer gedaan en ben je het daarna verleerd, of heb je het nooit echt geleerd. Het goede nieuws: schaatsen kun je op elke leeftijd leren. Het vraagt wat geduld en je valt een paar keer, maar de basis heb je vaak sneller onder de knie dan je denkt.
Kunstijs: daar schaats je het meest
Strenge vorst met betrouwbaar natuurijs komt in Nederland lang niet elke winter voor. Wie regelmatig wil schaatsen, doet dat daarom vooral op kunstijs. Er zijn verschillende soorten banen:
- 400-meterbanen: de klassieke langebaan, overdekt of in de buitenlucht. Hier rijden recreanten en wedstrijdschaatsers.
- Kleinere ijsbanen en ijshallen: vaak gebruikt voor recreatief schaatsen, kunstschaatsen, ijshockey en shorttrack.
- Tijdelijke ijsbanen: in de winter staan er in sommige steden en dorpen tijdelijke banen, bijvoorbeeld op een plein.
De meeste banen hebben publieksuren waarin iedereen tegen betaling kan schaatsen. Buitenbanen zijn meestal alleen in het koude seizoen open, ruwweg van het najaar tot het vroege voorjaar. Overdekte banen hebben soms een langer seizoen. Kijk voor openingstijden en prijzen altijd bij de baan zelf.
Welke schaatsen kies je?
Er zijn verschillende soorten schaatsen, en elke soort voelt anders onder je voeten.
Noren
De bekendste Nederlandse schaats: een lang, plat ijzer onder een lage schoen. Noren zijn gemaakt voor snelheid en lange afstanden, op de 400-meterbaan en op natuurijs. Door het lange ijzer liggen ze stabiel in een rechte lijn als je eenmaal rijdt, maar draaien en remmen is lastiger.
Kunstschaatsen
Kortere ijzers met tandjes aan de voorkant en een hoge, stevige schoen. Ze geven veel steun aan je enkels en zijn wendbaar. Fijn om mee te draaien en te spelen, minder geschikt voor lange afstanden.
IJshockeyschaatsen
Een kort, licht gebogen ijzer en een stevige schoen. Heel wendbaar en goed om snel mee te remmen, maar in een rechte lijn minder stabiel voor wie net begint.
Voor kleine kinderen bestaan er schaatsen met twee ijzers naast elkaar, die extra stabiliteit geven tijdens de eerste pogingen.
Welke je kiest hangt af van wat je wilt. Wil je vooral rondjes rijden en later misschien een tocht op natuurijs maken, dan zijn noren de logische keuze. Wil je eerst vooral stevig staan, dan voelen kunst- of hockeyschaatsen voor veel mensen vertrouwder.
Wat kost schaatsen?
| Onderdeel | Prijsindicatie |
|---|---|
| Entree publieksuur | ongeveer 5 tot 12 euro |
| Schaatsen huren | ongeveer 4 tot 8 euro per keer |
| Eigen noren (instapmodel) | ongeveer 80 tot 200 euro |
| Schaatscursus voor beginners | ongeveer 50 tot 150 euro voor een reeks lessen |
| Lidmaatschap schaatsvereniging | ongeveer 50 tot 250 euro per seizoen, soms zonder ijshuur |
Prijzen verschillen sterk per baan, vereniging en plaats. Vergeet ook het slijpen niet: botte ijzers glijden slecht en geven weinig grip. Hoe vaak dat nodig is, hangt af van hoeveel je schaatst. Meer over de kosten van sporten in het algemeen lees je in wat kost sporten.
Leren schaatsen: de basis
Een paar dingen maken het verschil tussen krampachtig rondschuifelen en echt glijden:
- Zak door je knieën. Rechtop staan voelt veilig, maar maakt je juist instabiel. Buig je knieën en breng je bovenlichaam iets naar voren.
- Kijk vooruit, niet naar je voeten.
- Zet af naar opzij, niet naar achteren. Je duwt je ijzer schuin naar buiten weg en verplaatst je gewicht helemaal naar je andere been.
- Leer vallen en opstaan. Je valt vroeg of laat. Probeer opzij te vallen en niet met gestrekte armen. Opstaan gaat het makkelijkst via je knieën: eerst op handen en knieën, dan de ene voet neerzetten en daarna de andere.
Een les of cursus versnelt dit enorm. Een leraar ziet meteen wat er misgaat, ook wat je zelf niet voelt. Op veel ijsbanen worden cursussen gegeven voor kinderen en volwassenen, en schaatsverenigingen hebben vaak trainingsgroepen op verschillende niveaus, ook voor beginners. De landelijke schaatsbond is de KNSB.
Draag tijdens het schaatsen handschoenen. Ze beschermen je handen als je valt, en de ijzers van anderen zijn scherp. Op sommige banen zijn handschoenen verplicht. Voor kinderen die net beginnen is een helm aan te raden.
Ook voor volwassenen is schaatsen goed te leren, maar het is wel een sport waarbij je kunt vallen. Heb je problemen met je evenwicht, je botten of je gewrichten, overleg dan eerst met je huisarts of fysiotherapeut.
Natuurijs: genieten, maar met beleid
Als het lang genoeg vriest, trekt half Nederland naar buiten. Schaatsen op een bevroren plas, vaart of meer is een bijzondere ervaring. Maar het is ook riskant. IJs is lang niet overal even dik, en wie erdoor zakt, raakt in het ijskoude water snel in de problemen.
Een paar vaste regels:
- Ga alleen op ijs dat is vrijgegeven door een ijsvereniging of de gemeente, of schaats op een georganiseerde baan of tocht. Twijfel je, ga er dan niet op.
- Wees extra voorzichtig bij bruggen, rietkragen, plekken waar water stroomt en plekken waar eenden of andere watervogels zitten. Daar is het ijs vaak dunner.
- Schaats nooit alleen en laat iemand weten waar je bent.
- Neem iets mee voor als het misgaat: een telefoon in een waterdicht zakje, en voor langere tochten ook ijsprikkers en een touw.
In veel dorpen zijn ijsverenigingen actief die bij vorst een ijsbaan op een ondergelopen weiland klaarmaken. Zo'n baan is ondiep en daardoor een stuk veiliger. Lid worden is vaak goedkoop, en je helpt een lokale traditie in stand te houden.
Toertochten over natuurijs zijn de droom van veel schaatsers. De bekendste, de Elfstedentocht, gaat alleen door als het ijs over de hele route dik genoeg is, en dat is sinds 1997 niet meer gebeurd. Wil je toch lange afstanden rijden, dan zijn er ook toertochten en marathons op kunstijs.
Schaatsen met kinderen
Kinderen leren vaak sneller schaatsen dan volwassenen, onder meer omdat ze minder bang zijn om te vallen. Een cursus op een ijsbaan of een jeugdgroep bij een schaatsvereniging is een prima start. Begin met korte sessies: koude handen en natte knieën maken een middag op het ijs voor kleine kinderen snel minder leuk. Twijfel je of schaatsen bij je kind past, lees dan welke sport past bij je kind.
Verder zoeken
Schaatsen is een seizoenssport. Wie in de winter graag buiten in beweging blijft, vindt meer ideeën in buiten sporten in de winter. IJsbanen, verenigingen en lessen bij jou in de buurt vind je op de pagina schaatsen, in het aanbod of op de kaart.
