Pilates voor beginners: mat of reformer, en hoe je begint

Van de zijkant ziet pilates er rustig uit. Mensen liggen op een mat, tillen langzaam een been op of rollen wervel voor wervel omhoog. Wie het voor het eerst probeert, merkt al snel dat het zwaarder is dan het lijkt. De kleine, gecontroleerde bewegingen vragen veel van je buik-, rug- en bilspieren, en na een uur trillen ze soms behoorlijk. Dat is precies de bedoeling.

In dit artikel lees je waar pilates vandaan komt, wat het verschil is tussen matpilates en reformerpilates, voor wie het geschikt is en wat je ongeveer kwijt bent.

Een methode met een bedenker

Pilates is vernoemd naar Joseph Pilates, een Duitser die in de eerste helft van de twintigste eeuw een eigen trainingsmethode ontwikkelde en later in New York lesgaf. Hij noemde zijn methode zelf "Contrology": het idee dat je met aandacht en controle beweegt, in plaats van op de automatische piloot. Hij ontwierp er ook toestellen bij. De bekendste daarvan is de reformer.

Sindsdien is de methode op veel manieren verder ontwikkeld. De ene docent houdt zich strak aan de klassieke oefeningen en volgorde, de andere geeft een modernere les met invloeden uit fitness of fysiotherapie. Beide vormen heten gewoon pilates.

Wat train je eigenlijk?

Het hart van pilates is je romp: buikspieren, rugspieren, bekkenbodem en de spieren rond je heupen en schouderbladen. In lessen hoor je vaak woorden als controle, centrering, precisie en ademhaling. Je doet relatief weinig herhalingen, maar elke herhaling telt. Een oefening tien keer heel precies doen is belangrijker dan twintig keer slordig.

Veel mensen kiezen pilates om sterker te worden in hun romp, om bewuster met hun houding bezig te zijn of als aanvulling op een andere sport, zoals hardlopen, tennis of voetbal. Wat pilates niet is: conditietraining. Je hartslag gaat in de meeste lessen niet heel hoog. Wil je ook aan je uithoudingsvermogen werken, combineer het dan met bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen.

Matpilates en reformerpilates

Op de mat

Bij matpilates werk je met je eigen lichaamsgewicht op een dikke mat. Soms komen er kleine materialen bij: een bal, een elastiek, een flexibele ring of een foamroller. Matlessen zijn overal te vinden: in sportscholen, bij yoga- en pilatesstudio's, in buurthuizen en bij sommige fysiotherapiepraktijken.

Het voordeel: het is betaalbaar en je kunt de oefeningen na een tijdje ook thuis doen. Het nadeel: er is geen toestel dat je ondersteunt of helpt. Sommige basisoefeningen zijn daardoor voor een beginner op de mat juist zwaarder dan op een reformer.

Op de reformer

Een reformer is een toestel met een glijdende slede op rails, veren die weerstand geven, een voetenbalk en banden voor je handen of voeten. Door de veren zwaarder of lichter te zetten, maakt de docent een oefening moeilijker of makkelijker. Het toestel geeft houvast en voelbare feedback; als je slordig beweegt, merk je dat meteen aan de slede.

Omdat iedereen een eigen toestel nodig heeft, zijn reformerlessen kleinschalig en duurder. Je vindt ze vooral in gespecialiseerde studio's. In sommige studio's zie je ook andere pilatestoestellen, zoals de chair en de cadillac.

Welke beter is? Geen van beide. Matpilates is een prima en goedkope manier om te ontdekken of je de methode leuk vindt. Reformer is aantrekkelijk als je meer begeleiding en afwisseling in weerstand wilt en het budget hebt.

Pilates of yoga?

Die vraag komt vaak voorbij, want van buitenaf lijken ze op elkaar: allebei op een mat, allebei met aandacht voor ademhaling en beweeglijkheid. Toch is het accent anders. Yoga heeft een bredere achtergrond, met meer nadruk op lenigheid, het aanhouden van houdingen en vaak ook ontspanning of meditatie. Pilates richt zich vooral op kracht en stabiliteit vanuit je romp, met gecontroleerde herhalingen en zonder spiritueel element.

Veel mensen doen allebei. Wil je weten welke vorm van yoga bij je past, lees dan yogastijlen uitgelegd.

Voor wie is het geschikt?

Pilates is laagdrempelig: weinig impact, geen sprongen, een rustig tempo. Daardoor is het een goede instap voor mensen die lang niet hebben gesport of die niet van drukke groepslessen houden. Ook veel ouderen doen pilates, vaak in speciale lessen. In sporten als 55-plusser lees je meer over bewegen op latere leeftijd.

Er zijn ook redenen om het niet te kiezen. Zoek je vooral inspanning en zweet, dan vind je pilates misschien te rustig. Hou je van competitie, dan mis je die hier. En sommige mensen vinden het precieze, langzame werk gewoon saai. Dat is geen falen, maar een kwestie van smaak.

Ben je zwanger, net bevallen of heb je klachten aan je rug, nek of bekken, overleg dan eerst met je huisarts of fysiotherapeut. Kies in dat geval een docent die ervaring heeft met jouw situatie. Sommige fysiotherapiepraktijken geven zelf pilateslessen, wat dan een logische plek kan zijn om te beginnen.

Wat kost pilates?

Dit zijn ruwe indicaties; de prijs verschilt per plaats, studio en groepsgrootte. Veel studio's werken met rittenkaarten of abonnementen, waarbij de prijs per les lager wordt naarmate je meer afneemt. Let bij een abonnement op de opzegtermijn en op wat er gebeurt met lessen die je niet gebruikt.

Of je zorgverzekering iets bijdraagt, hangt af van je polis en van wie de les geeft. Controleer dat zelf bij je verzekeraar voordat je ervan uitgaat.

Je eerste les

1. Trek aansluitende kleding aan. De docent moet je houding kunnen zien, en wijde kleding zit bij liggende oefeningen in de weg.
2. Neem sokken met antislip mee. Veel reformerstudio's vragen dat, en vaak kun je ze ter plekke kopen. Bij matpilates train je meestal op blote voeten of op sokken.
3. Kom op tijd. Zeker bij de reformer is uitleg over het toestel en de veren nodig. Sommige studio's vragen dat je eerst een introductieles volgt voordat je bij een groepsles aansluit.
4. Meld klachten en blessures voordat de les begint, zodat de docent alternatieven kan geven.
5. Verwacht onbekende spierpijn. Spieren die je normaal weinig gebruikt, laten zich de volgende dag vaak even voelen.

Meer algemene tips voor een eerste kennismaking vind je in je eerste proefles.

Pilates in de buurt zoeken

Op de pilatespagina zie je welke aanbieders er per plaats op Sportloc staan, van studio's met reformers tot sportscholen met matlessen. Via het aanbod of de kaart vind je snel iets in je eigen buurt. Je inschrijven of een proefles boeken doe je daarna bij de aanbieder zelf.

Begin je na lange tijd weer met bewegen, dan is weer beginnen met sporten een handig vervolg.