In this article
Paardrijden is een sport die je samen met een dier doet. Dat maakt het bijzonder, maar ook anders dan de meeste sporten. Een paard heeft een eigen karakter, eigen dagen en een eigen wil. Je leert dus niet alleen een techniek, maar ook hoe je met een groot, gevoelig dier omgaat. Voor veel ruiters is dat precies de aantrekkingskracht. In dit artikel lees je hoe je begint, wat je nodig hebt en wat je ongeveer kwijt bent, voor jezelf of voor je kind.
Waar leer je paardrijden?
De meeste mensen beginnen op een manege. Een manege heeft eigen lespaarden en -pony's, een binnenbak (overdekte rijhal) en vaak een buitenbak. Je hoeft er niets zelf te regelen: je meldt je aan voor een les, krijgt een paard toegewezen en een instructeur vertelt wat je moet doen. Lespaarden zijn gewend aan beginners en zijn meestal rustig en geduldig.
Daarnaast zijn er rijverenigingen en ponyclubs. Die zijn vaak bedoeld voor ruiters die al kunnen rijden, met een eigen of gehuurd paard of pony. Ze organiseren trainingen, wedstrijden en activiteiten. Wil je later wedstrijden rijden, dan kom je uit bij de KNHS, de landelijke bond voor paardensport.
Tot slot zijn er particulieren die hun paard laten bijrijden of een verzorgpony zoeken. Dat is meestal pas een optie als je al wat ervaring hebt. Daarover verderop meer.
Hoe gaan de eerste lessen?
Op veel maneges begin je met een paar lessen aan de longe: het paard loopt aan een lange lijn in een cirkel rond de instructeur, die het paard stuurt. Jij hoeft alleen te zitten en te leren hoe je je evenwicht houdt. Dat geeft rust en vertrouwen. Daarna stroom je door naar een groepsles voor beginners.
In het begin leer je:
- veilig opstijgen en afstijgen;
- een goede zit en hoe je de teugels vasthoudt;
- de gangen stap en draf, en lichtrijden: op en neer gaan in het ritme van de draf;
- sturen, stoppen en het paard op een afstand van de anderen houden.
Galopperen komt later. Hoe snel dat gaat, verschilt per persoon en per manege; reken eerder op maanden dan op weken. Op veel maneges hoort het verzorgen van het paard er ook bij: poetsen, hoeven uitkrabben en opzadelen. Op andere maneges staat het paard al klaar. Vraag ernaar, want juist de omgang met het paard is voor veel mensen een groot deel van het plezier.
Veiligheid
Paardrijden is een sport met risico's. Een paard kan schrikken, en vallen hoort er een keer bij. Met de juiste uitrusting en een goede instructeur blijft het risico beperkt, maar het is goed om het te weten.
- Een cap (veiligheidshelm) is een must. Vrijwel elke manege verplicht dat. De eerste lessen kun je er vaak een lenen. Een eigen cap moet goed passen en mag niet beschadigd zijn; laat je bij aanschaf goed adviseren.
- Schoenen met een kleine hak. Gewone sneakers zijn niet geschikt: zonder hak kan je voet door de stijgbeugel schieten.
- Een bodyprotector wordt bij springen en buitenritten vaak aangeraden of gevraagd.
- Luister naar de instructeur en loop rustig rond paarden. Benader een paard niet onverwacht van achteren.
Sommige maneges hanteren een maximaal gewicht voor ruiters, voor het welzijn van de paarden. Vraag daar gerust naar; het is een normale vraag. Ben je allergisch voor dieren, hooi of stof, of heb je last van je rug, overleg dan eerst met je huisarts of fysiotherapeut.
Wat heb je nodig?
Voor de eerste lessen weinig: een geleende cap, een stevige broek zonder dikke naden aan de binnenkant van je benen en schoenen met een kleine hak. Ga je door, dan komen er vaak bij:
- een eigen cap;
- rijlaarzen, of korte rijschoenen met chaps (losse beenstukken);
- een rijbroek;
- handschoenen, voor grip en tegen blaren;
- eventueel een bodyprotector.
Een eenvoudige beginnersuitrusting kost al snel ongeveer 100 tot 300 euro, afhankelijk van wat je koopt en waar. Je kunt de aankopen spreiden. Tweedehands is bij kleding vaak prima; bij een cap is nieuw de veiligste keus.
Wat kost paardrijden?
| Vorm | Prijsindicatie |
|---|---|
| Groepsles op een manege | ongeveer 20 tot 35 euro per les |
| Privéles of longeles | ongeveer 40 tot 70 euro per les |
| Lessenkaart of abonnement | per les meestal iets goedkoper |
| Buitenrit onder begeleiding | sterk wisselend, vaak 25 tot 50 euro |
| Eigen paard | al snel enkele honderden euro's per maand |
Deze bedragen zijn een ruwe indicatie en verschillen per manege en regio. Lessen duren meestal drie kwartier tot een uur.
Een eigen paard is een flinke stap. Naast de aanschaf betaal je voor stalling, voer, de hoefsmid, de dierenarts, verzekering en tuig, en je bent er bijna elke dag tijd aan kwijt. Een tussenstap is bijrijden: je rijdt een paar keer per week op het paard van iemand anders, meestal tegen een vaste bijdrage per maand. Voor kinderen bestaat de verzorgpony: je kind helpt met de verzorging van een pony en mag er in ruil voor rijden. Beide vragen wel dat je al zelfstandig kunt rijden. Een algemener overzicht van sportkosten staat in wat kost sporten.
Paardrijden voor kinderen
Veel kinderen willen ooit op les. Op maneges beginnen ze meestal op een pony, vaak vanaf een jaar of zes, al verschilt de minimumleeftijd per manege. Behalve rijden leren kinderen er verantwoordelijkheid: een dier verzorgen, op tijd zijn, luisteren naar een instructeur. In de schoolvakanties organiseren veel maneges ponykampen of ponydagen, een goede manier om te ontdekken of de liefde blijvend is.
Een paar dingen om vooraf te bedenken als ouder: het is een van de duurdere sporten, maneges liggen vaak buiten de bebouwde kom, zodat je je kind meestal moet brengen, en de wens om een eigen pony komt vaak sneller dan je denkt. Meer over het kiezen van een sport voor je kind lees je in welke sport past bij je kind.
Waar kan het naartoe?
Wie de basis beheerst, kan verschillende kanten op. Bekende disciplines zijn:
- Dressuur: precieze figuren en bewegingen, met veel nadruk op samenwerking en houding.
- Springen: over een parcours met hindernissen.
- Eventing: een combinatie van dressuur, cross-country door het terrein en springen.
- Mennen: met een paard voor een wagen of koets.
- Western: een andere rijstijl, met een eigen zadel en eigen onderdelen.
- Buitenritten: gewoon genieten van bos, duin of strand, vaak het hoogtepunt voor recreatieve ruiters.
Veel maneges werken met een opleidingssysteem met niveaus of diploma's, zodat je ziet hoe je vooruitgaat.
Is paardrijden iets voor jou?
Eerlijk is eerlijk: paardrijden is duur, kost tijd (reistijd naar de manege komt erbij) en je bent afhankelijk van een dier en vaak ook van het weer. Daar staat veel tegenover: je bent buiten of in een stal, je werkt aan balans en rompkracht, en het contact met een paard geeft veel mensen rust en plezier.
Twijfel je, boek dan eerst een proefles of een longeles. Daarna weet je meestal snel of je het leuk vindt. Tips voor die eerste keer lees je in je eerste proefles.
Een manege vinden
Op de paardrijpagina van Sportloc zie je per plaats welke maneges en andere aanbieders er zijn. Via de kaart zie je welke het dichtst bij je in de buurt liggen, en via het aanbod vind je lessen en proeflessen. Inschrijven doe je bij de manege zelf.
