Sporten met een beperking: zo vind je een sport die bij je past

Sporten is voor iedereen, maar als je een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking hebt, of leeft met een chronische aandoening, is het vinden van de juiste plek vaak lastiger. Is de accommodatie toegankelijk? Weet de trainer wat je nodig hebt? Is er een groep waarin je je thuis voelt?

Het goede nieuws: er is in Nederland veel meer mogelijk dan veel mensen denken. Van G-teams bij gewone verenigingen tot sporten die speciaal zijn ontwikkeld voor mensen met een beperking. Dit artikel helpt je op weg. Het is geen medisch advies: wat voor jou verstandig is, bespreek je met je huisarts, fysiotherapeut of behandelaar.

Begin bij wat je leuk vindt

Het is verleidelijk om te beginnen met de vraag wat er kan. Draai het liever om: wat wil je graag? Hield je vroeger van voetbal, zoek je een teamgevoel, wil je buiten zijn of juist rustig je eigen ding doen? Vanuit die wens is er vaak meer mogelijk dan je verwacht. Veel sporten zijn aan te passen met andere regels, ander materiaal of een andere opzet.

Weet je nog helemaal niet wat bij je past, dan helpt welke sport past bij mij om je wensen op een rij te zetten.

Drie manieren om te sporten

Meedoen bij een gewone club of sportschool

Veel mensen met een beperking sporten gewoon mee in een reguliere groep, soms met kleine aanpassingen. Denk aan iemand die slechthorend is in een gewoon volleybalteam, of iemand met een spierziekte die in de sportschool traint onder begeleiding van een instructeur. Dit heet ook wel inclusief sporten.

Aangepast sporten in een G-team of speciale groep

Veel verenigingen hebben G-teams of G-groepen, bijvoorbeeld voor voetbal, hockey, judo of tennis. De G staat voor gehandicapten. Je speelt dezelfde sport, maar in een groep waar het tempo, de regels of de begeleiding zijn afgestemd op de spelers. G-teams zijn er voor mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking; voor wie een team precies bedoeld is, verschilt per club.

Parasporten

Sommige sporten zijn speciaal ontwikkeld of aangepast voor mensen met een beperking, zoals rolstoelbasketbal, rolstoeltennis, zitvolleybal, handbiken en goalball, een balsport voor mensen met een visuele beperking. Een aantal daarvan staat op de Paralympische Spelen, maar je kunt ze ook gewoon recreatief spelen.

Voor mensen met een verstandelijke beperking organiseert Special Olympics Nederland sportevenementen, waar het meedoen voorop staat.

Sporten die vaak goed aan te passen zijn

Elke situatie is anders, dus zie dit als inspiratie, niet als advies:

• Zwemmen. Het water draagt je lichaam. Sommige zwembaden hebben speciale uren of groepen voor aangepast zwemmen, en soms een tillift.
• Fitness en krachttraining. Apparaten zijn goed in te stellen. Veel fysiotherapiepraktijken bieden ook medische fitness aan, met begeleiding van een fysiotherapeut.
• Dans. Er zijn inclusieve danslessen, ook voor mensen in een rolstoel.
• Paardrijden. Er zijn maneges die aangepast paardrijden aanbieden.
• Fietsen en wandelen. Met een tandem, driewieler of handbike kan meer dan je denkt.
• Tafeltennis, badminton en boogschieten. Goed aan te passen, ook staand of zittend.
• Yoga. Bijvoorbeeld stoelyoga, waarbij je zittend oefent.

Waar vind je hulp en informatie?

Zoeken naar aangepast sportaanbod kan voelen als een puzzel. Gelukkig hoef je dat niet alleen te doen.

1. Je gemeente. Veel gemeenten hebben een buurtsportcoach of sportconsulent die weet wat er in de regio te doen is en je kan helpen een plek te vinden.
2. Uniek Sporten. Dit landelijke platform verzamelt aangepast sportaanbod en geeft informatie over sporten met een beperking.
3. Je zorgverleners. Fysiotherapeuten, ergotherapeuten en revalidatiecentra kennen vaak sportmogelijkheden in de buurt, en kunnen meedenken over wat bij jou past.
4. Patiënten- en belangenverenigingen. Zij hebben soms eigen sportgroepen of weten waar lotgenoten sporten.
5. De sportbond. Veel bonden hebben informatie over aangepaste vormen van hun sport.

Op Sportloc kun je via het aanbod en de kaart zien welke clubs en sportaanbieders er in je buurt zijn. Eerlijk is eerlijk: of een aanbieder is ingericht op aangepast sporten, staat er niet altijd bij. Neem bij twijfel contact op met de aanbieder zelf.

Vragen om vooraf te stellen

Een telefoontje of mailtje vooraf voorkomt teleurstelling. Je kunt bijvoorbeeld vragen:

• Is het gebouw goed toegankelijk? Denk aan drempels, een lift, parkeerplekken dichtbij en een aangepaste kleedruimte en toilet.
• Heeft de trainer ervaring met sporters met een beperking zoals de jouwe?
• Hoe groot is de groep, en is er extra begeleiding?
• Mag een begeleider mee, en moet die ook betalen?
• Is er materiaal te leen, zoals een sportrolstoel, om eerst te proberen?
• Wat als je een keer niet kunt, bijvoorbeeld omdat je energie wisselt?

Kun je een proefles doen, doe dat dan. In je eerste proefles lees je waar je op kunt letten.

Hulpmiddelen en kosten

De contributie voor aangepast sporten is meestal vergelijkbaar met die van andere sporten, maar er kunnen kosten bijkomen voor vervoer, begeleiding of een hulpmiddel.

Een sporthulpmiddel, zoals een sportrolstoel of handbike, kan flink in de papieren lopen. Je kunt daarvoor vaak bij je gemeente terecht via de Wmo. In sommige gevallen speelt je zorgverzekeraar een rol. Ook fondsen, zoals het Fonds Gehandicaptensport, kunnen soms meedenken of bijdragen. Wat er voor jou mogelijk is, hangt af van je situatie en je gemeente, dus vraag het tijdig na.

Is geld een drempel, lees dan ook sporten met weinig geld. Daarin staan regelingen die voor iedereen met een laag inkomen gelden.

Rustig opbouwen

Begin in een tempo dat bij je past. Je lichaam kan anders reageren dan je verwacht, en herstel kan langer duren. Let op signalen als pijn, extreme vermoeidheid of klachten die na het sporten erger worden. Twijfel je of heb je klachten, overleg dan met je huisarts, fysiotherapeut of behandelaar. Zij kunnen je ook helpen inschatten wat een goede start is.

Meer dan bewegen

Voor veel mensen gaat sporten niet alleen over fitter worden. Het gaat ook om erbij horen, mensen ontmoeten, ergens naartoe gaan en ervaren wat je lichaam wél kan. Een vaste groep op een vaste avond kan je week een stuk leuker maken.

Op zoek naar een plek

Kijk in het aanbod of op de kaart wat er dichtbij is, of gebruik de keuzehulp voor nieuwe ideeën. Vind je iets wat je aanspreekt, neem dan contact op met de aanbieder en vraag wat er voor jou mogelijk is.